Wykłady AUF: Vladan Klement

Przemyśleć na nowo to, „co należy”: modne hasła, dogmaty i ukryta (nie)moc

Współczesna urbanistyka i architektura przestrzeni publicznej są pełne rzekomo niezawodnych recept i szlachetnych pojęć. Słowa takie jak „egalitaryzm”, „zrównoważony rozwój”, „wspólnota” czy „partycypacja” brzmią świetnie, ale często funkcjonują jako wzniosłe hasła bez precyzyjnych definicji. W rezultacie pojawia się poczucie, że w architekturze istnieje coś, co „należy” robić, aby projekt w ogóle został zaakceptowany. Co jednak dzieje się, gdy te pojęcia stają się dogmatem?

Podczas wykładu przyjrzymy się modnym hasłom w architekturze i urbanistyce i spróbujemy przemyśleć je na nowo. Omówimy między innymi zjawisko „zielonych dachów, które trzeba mieć”, zbadamy „religię roweru” i zastanowimy się, dlaczego nawet dążenie do miasta 15-minutowego lub powszechnej partycypacji mieszkańców nie zawsze musi wynikać z dobrych intencji. Skupimy się na tym, jak pojęcia takie jak „bezpieczeństwo” czy „zrównoważony rozwój” bywają zawężane i wykorzystywane do uzasadniania elitarnych wizji. Pokażemy, jak projektowanie urbanistyczne działa jako symboliczna bariera i narzędzie władzy, tworząc iluzję bezpieczeństwa.

Będzie to krytyczne – miejscami wręcz sarkastyczne! – filozoficzne spojrzenie na pozornie pozytywne pojęcia: zajrzenie za ich kulisy, a przede wszystkim poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, czy istnieje jeszcze miejsce na miasto bez nieustannego moralizowania z pozycji autorytetu.

Vladan Klement jest filozofem miasta, pracuje na Wydziale Architektury Czeskiego Uniwersytetu Technicznego w Pradze oraz w Instytucie Historii Najnowszej Czeskiej Akademii Nauk. W badaniach skupia się na etyce i politycznym wymiarze przestrzeni publicznej. Z ironią i filozoficzną wnikliwością analizuje współczesne podejścia do urbanistyki.

Wykłady AUF

Cykl wykładów organizuje stowarzyszenie studenckie AUF przy Wydziale Sztuki i Architektury Uniwersytetu Technicznego w Libercu (FUA TUL). Celem jest spojrzenie na architekturę i przestrzeń publiczną z perspektyw, które pozwolą na chwilę wyjść poza utarte schematy poszczególnych dyscyplin i dostrzec nowe sposoby ich postrzegania.
Cykl jest dofinansowany z grantu PPSŘ 2026 Uniwersytetu Technicznego w Libercu.